Vận chuyển hàng nguy hiểm bằng đường bộ 2026: giấy phép, điều kiện xe và người áp tải

Hóa chất, xăng dầu, khí hóa lỏng, pin lithium… là những mặt hàng doanh nghiệp vận chuyển hằng ngày, nhưng đều được pháp luật xếp vào nhóm hàng hóa nguy hiểm. Khi chở các mặt hàng này bằng đường bộ, cả chủ hàng lẫn đơn vị vận tải phải tuân thủ Nghị định 161/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025.

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp cần có giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm (trừ một số trường hợp dưới ngưỡng), phương tiện phải dán biểu trưng cảnh báo, người lái xe hoặc người áp tải phải được tập huấn. Đáng chú ý, từ ngày 10/4/2026, thẩm quyền cấp phép cho phần lớn các loại hàng đã được chuyển về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Bài viết dưới đây tổng hợp những điểm doanh nghiệp cần lưu ý.

Hàng hóa nguy hiểm gồm những loại nào?

Nghị định 161/2024/NĐ-CP chia hàng hóa nguy hiểm thành 9 loại dựa trên tính chất hóa lý. Mỗi chất được gắn một mã số Liên hợp quốc (mã UN) và số hiệu nguy hiểm. Doanh nghiệp có thể tra mã UN và loại hàng tại mục 14 trong phiếu an toàn hóa chất (MSDS) của sản phẩm.

Trường hợp chưa rõ sản phẩm của mình thuộc loại nào, doanh nghiệp nên đối chiếu số CAS và mã UN ghi trong MSDS, hoặc tham khảo thêm bài viết về phân loại hóa chất nguy hiểm theo GHS.

Cơ quan nào cấp giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm?

Ngày 25/3/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 15/2026/TT-BCT, phân cấp việc cấp giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm cho địa phương. Kể từ ngày 10/4/2026, thẩm quyền được phân chia như sau:

Bên cạnh đó, cơ quan cấp phép có quyền từ chối cấp phép đối với chất dễ cháy, dễ nổ khi lộ trình đi qua hầm đường bộ hoặc phà. Vì vậy, doanh nghiệp nên xác định lộ trình ngay từ khi chuẩn bị hồ sơ.

Trường hợp nào không cần xin giấy phép?

Nghị định 161/2024/NĐ-CP cho phép vận chuyển mà không cần giấy phép khi khối lượng hoặc dung tích hàng hóa nằm dưới các ngưỡng sau:

• Khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), khí thiên nhiên nén (CNG): dưới 1.080 kg;
• Khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG): dưới 2.250 kg;
• Nhiên liệu lỏng: dưới 1.500 lít;
• Hóa chất bảo vệ thực vật: dưới 1.000 kg.

Tuy được miễn giấy phép, chủ hàng và người vận tải vẫn phải bảo đảm các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy trong suốt quá trình vận chuyển.

Phương tiện vận chuyển cần đáp ứng điều kiện gì?

Theo Điều 9 Nghị định 161/2024/NĐ-CP, phương tiện chở hàng hóa nguy hiểm trước hết phải đủ điều kiện tham gia giao thông. Các thiết bị chuyên dùng như bồn, téc, thùng chứa phải đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc quy định của bộ quản lý chuyên ngành.

Xe phải dán biểu trưng hàng nguy hiểm ở hai bên thành xe, phía trước và phía sau, tại vị trí dễ quan sát. Nếu cùng lúc chở nhiều loại hàng nguy hiểm khác nhau, xe phải dán đủ biểu trưng của từng loại. Sau khi dỡ hết hàng và không tiếp tục chở loại hàng đó, người vận tải phải làm sạch phương tiện và bóc hoặc xóa biểu trưng.

Yêu cầu đối với người lái xe và người áp tải

Người lái xe hoặc người áp tải hàng hóa nguy hiểm phải có giấy chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm theo quy định tại Nghị định 161/2024/NĐ-CP. Trong quá trình xếp, dỡ hàng, người thuê vận tải hoặc người áp tải có trách nhiệm trực tiếp hướng dẫn và giám sát.

Để hạn chế rủi ro, chủ hàng nên đề nghị đơn vị vận tải xuất trình giấy phép vận chuyển và giấy chứng nhận tập huấn của lái xe trước khi bàn giao hàng.

Những việc cần kiểm tra trước mỗi chuyến hàng

Một chuyến hàng nguy hiểm an toàn phụ thuộc rất nhiều vào khâu chuẩn bị. Trước khi xe lăn bánh, doanh nghiệp nên rà soát các nội dung sau:

• Lô hàng có kèm MSDS bản tiếng Việt, ghi rõ mã UN, loại hàng và hướng dẫn xử lý khi tràn đổ;
• Giấy phép vận chuyển còn hiệu lực, đúng loại hàng và được mang theo xe;
• Biểu trưng được dán đủ, đúng vị trí; nhãn cảnh báo trên bao bì còn nguyên vẹn;
• Không xếp chung các nhóm hàng tương kỵ, chẳng hạn chất oxy hóa với chất dễ cháy, axit với bazơ;
• Phuy, can được đặt đứng, nắp đóng kín, chằng buộc chắc chắn và có vật chèn chống xô lệch;
• Trên xe có bình chữa cháy phù hợp, vật liệu thấm hút tràn đổ và đồ bảo hộ cho lái xe;
• Lộ trình đã tránh hầm, phà (nếu giấy phép không cho phép) và khung giờ cấm xe tải tại Hà Nội;
• Chứng từ ghi số điện thoại liên hệ khẩn cấp của chủ hàng và đơn vị vận tải.

Lưu kho hàng nguy hiểm trước và sau vận chuyển

Trên thực tế, hàng nguy hiểm thường phải lưu kho một thời gian trước khi giao cho khách hoặc sau khi thông quan. Kho chứa cũng phải đáp ứng những yêu cầu riêng về phân khu theo nhóm tương kỵ, hệ thống chống tràn và phòng cháy chữa cháy cho kho hóa chất. Doanh nghiệp có thể tham khảo chi tiết trong bài tiêu chuẩn kho hóa chất nguy hiểm năm 2026.

Câu hỏi thường gặp

Giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm nộp ở đâu?

Từ ngày 10/4/2026, hồ sơ đối với hàng loại 1 (trừ vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ), loại 2, 3, 4 và 9 được nộp tại Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính hoặc chi nhánh. Hồ sơ đối với hàng loại 5 và loại 8 được nộp tại Cục Hóa chất, Bộ Công Thương.

Chở vài phuy dung môi có cần xin giấy phép không?

Dung môi thường thuộc loại 3 (chất lỏng dễ cháy). Ngưỡng miễn giấy phép trong Nghị định 161/2024/NĐ-CP chỉ được nêu cụ thể cho nhiên liệu lỏng, khí hóa lỏng và hóa chất bảo vệ thực vật. Với dung môi và các hóa chất khác, doanh nghiệp nên hỏi ý kiến cơ quan cấp phép trước khi vận chuyển.

Mã UN của hàng hóa tra ở đâu?

Mã UN, loại hàng và nhóm đóng gói thường được ghi tại mục 14 (thông tin vận chuyển) của MSDS. Nếu MSDS không có mục này, doanh nghiệp nên đề nghị nhà cung cấp bổ sung.

Chủ hàng có liên quan trách nhiệm khi đơn vị vận tải không có giấy phép không?

Chủ hàng có trách nhiệm cung cấp đúng thông tin hàng hóa, MSDS, đồng thời đóng gói và dán nhãn theo quy định. Do đó, việc kiểm tra giấy phép, giấy chứng nhận tập huấn và tình trạng phương tiện trước khi giao hàng là cần thiết để tránh rủi ro.

Bảo Vận đồng hành cùng doanh nghiệp

Bảo Vận cung cấp dịch vụ cho thuê kho hóa chất tại Hưng Yên và khu vực phía Nam. Trước khi nhận hàng, chúng tôi sàng lọc MSDS và đối chiếu số CAS để bố trí khu lưu trữ phù hợp, đồng thời hỗ trợ xử lý xuất nhập và giao nhận. Quý doanh nghiệp có nhu cầu vui lòng liên hệ Bảo Vận để được tư vấn.

Thông tin trong bài được cập nhật đến tháng 11/2026 và chỉ mang tính tham khảo. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi ý kiến cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện.

Tài liệu tham khảo: Cục Hóa chất – Quy định mới về danh mục và thẩm quyền cấp phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm; LuatVietnam – UBND cấp tỉnh được phân cấp cấp giấy phép từ 10/4/2026; LuatVietnam – Điều kiện phương tiện vận chuyển hàng hóa nguy hiểm.